Bakmak ve görmek

Merhaba Sevgili Gençler!

Bir akademisyen olarak, siz genç okuyucularıma; hayatın akışı içinde kendimce önemli gördüklerimi tespit edip, onları sizlerle paylaşmak ve deneme-yanılmaları tecrübeler yardımıyla en aza indirmek gibi bir amacımın olduğunu bir sohbet havası içinde sizlere sunmak istiyorum.

İlgilendiğim alanlar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Sizlerle yapacağım paylaşımlar; bazen bilimsel bir deneyden/keşiften, bazen ormanda çürüyen ağaçtan, bazen topraktan, bazen taşlardan, bazen güneşten, bazen pedagojiden, bazen ahlâkın kilometre taşlarından olacak… Kısaca, “hem bakmak hem de görmek nasıl olur”un yol ve yordamından seçmeler yapacağım sizler için.

Hocam bize ne tavsiye edersiniz?

Bu soruya pek çok kereler muhatap oldum ve pek çok insan da muhatap olmaktadır. Tavsiye türü bilgilerden yararlanmak fevkalade önemlidir. Etrafımızda birçok deneyler yapılıyor, onlardan yararlanmak lâzım. Her şeyi deneyerek öğrenme lüksümüz yoktur, ağır bedeller yükleyebilir.

“Denenmişi denemeyin”, sözü büyük bir kılavuzdur. Böyle konusu belli olmayan bir tavsiye talebine muhatap olduğumda benim ilk cevabım “konuşmak” üzerinde odaklaşmaktadır. Başkalarının tercihi farklı olabilir. Konuşmak bir güçtür, onun kurallarını bilmek ve onu iyi yönetmek lâzım.

Hani demişler ya, “Söz ola kese başı, söz ola kestire başı.”

İşte tavsiyelerimiz:

1) Meramınızı ifade edecek kelime haznesine ulaşınca, esas konuşmanın gücünü keşfetmek ve onu yönetmek lâzım. Muhatabınızı ve kendinizi zor durumda bırakmayacak bir konumda olmak; ne yenmek olmalı ne de yenilmemek, çünkü bunlara uyulmazsa öfke ve kavga başlar. O zaman konuşma bitmiş demektir. İnsanlar yenilgiye talipli değildir. Konuşmalarda galip ve mağlup pozisyonlarından kaçınmak gerekir, üstelik bu çok tecrübe isteyen bir incelik işidir. Bunun için; “Kime karşı konuşuyorsunuz? Nasıl söylüyorsunuz? Niçin söylüyorsunuz? Ses tonunuz söylediklerinizle uyumlu mu?” gibi soruları dikkate almak gerekir. Bunlara ilave olarak; “Ne zaman ve nerede?” sorularını da sayabiliriz. Atalarımızdan gelen bilgece miras; “Büyük lokma yut, fakat büyük laf konuşma” şeklindedir.

2) Herkes mutluluk veren bir konuda rahat konuşabilir. Esas olan gerilimli zamanlarda konuşabilmek ve süreci sakin bir zaman aralığına taşıyabilecek cümleleri kurabilmektir. Fırtınalı ve dalgalı bir denizde olduğumuzu ve hepimizin üzerinde ömür boyu, gemiyi kurtaran kaptan rolünün olduğunu asla unutmamak lâzım.

3) Konuşmanın ikinci büyük gücü, zamanında susmaktır. Özellikle çılgına dönmüş muhatabınız olursa, ona fırsat tanımak ve yumuşatıcı sözleri kısa ve öz bir şekilde  ifade etmeyi öğrenmektir. Etrafımızda, bu kontrol edilemeyen öfke yoluyla şeytanın tuzağına düşenlerin şöyle cümleler kurduklarına tanık olmuşuzdur: Sen kim oluyorsun? Haddini bil, yoksa sana haddini bildiririm. Sana yıldızları saydırırım… Bu gibi sözler aşağılayıcı ve hafife alma şeklinde olacağından ciddi tepkilerin oluşmasını tetikler. Bunların yerine daha olumlu sözcüklerle cümleler kurmayı öğrenmek ve dil alışkanlığı hâline getirmek lâzım. Hakaret bir aşağılamadır ve o dili kazanmamalıdır.

4) Konuşanlara İslâmî kültürün büyük tavsiyesi: “Konuşuyor musun? O hâlde doğruyu söyle, fakat her doğruyu söylemek senin hakkın değil.” İnsanlar arasında güvenin en büyük kaynağı doğruyu konuşmak üzerine kuruludur. İnsanların en duyarlı olduğu konulardan biri kendilerinin aldatılmış olmalarıdır. Bediüzzaman, Ne aldanırız ne de aldatırız” diyerek büyük bir tavsiyeyi insanlık adına yapmıştır. Alman Prensi Bismark, “İnsanları aldatmak mı istiyorsunuz? O hâlde doğruyu söyleyin derken” Bediüzzaman da: “En büyük hileyi hilesizlikte buldum” diyor.

5) Evet ve hayır demekten kaçının. Bir dil, binlerce kelimesiyle evet ve hayır arasına sığmıştır. O hâlde uygun cümleyi bulmak lâzım.

6) İnsanlar kelimelerle konuşur, fakat kavramlarla düşünür. İşte günlük yaşam için kullanılan dilin üzerine çıkmak için ahlâkın, sosyolojinin, psikolojinin vs. dili olan kavramları öğrenmeye özen gösterin. Böylece dilin ve konuşmanın büyük gücünü kullanan ve yöneten olacaksınız. Unutmayın ki, insanın kişiliği ve kimliği dilinin ucundadır.

 

İlk yorumu siz yazın

Makale hakkında düşüncelerinizi paylaşın:

E-Posta adresiniz kesinlikle gizli kalacaktır.


*