Gazze’deki soykırımın Batı’nın “modern ve hümanist” maskesini düşürdüğü, telefonlarımızdan resmen canlı izlediğimiz İsrail zulmünün insanlığa dair umutlarımızı tükettiği şu son bir buçuk yılda, küresel boykot ve protestolar insanın içindeki iyilik ve dayanışma kapasitesini gün yüzüne çıkardı. ABD’de başlayıp Avrupa’ya yayılan üniversite protestolarında dünyanın dört bir yanından, bambaşka arka planlardan gelen öğrenciler tek bir talep altında birleşti: Üniversitelerinin İsrail’le yatırım ve iş birliklerini sonlandırması. Kampüs protestoları yalnızca üniversitelerin taleplere olumlu cevap vermesini sağlamadı, aynı zamanda tüm dünyaya muazzam bir iyilik, fedakârlık, mücadele ve dayanışma örneği gösterdi. Polis müdahalesinden korumak için, Müslüman öğrenciler namaz kılarken çevrelerinde halka olan öğrenciler; yerli öğrencilerin, protestolar esnasında vize ve oturum izni tehlikeye girebilecek yabancı öğrencilerin etrafında kalkan olması, insanlığa dair ümidimizi yeşerten örneklerden sadece birkaçı. Protesto ve boykotlar yalnız üniversitelerle sınırlı kalmadı, Avustralya’dan Fas’a; Sudan’dan İngiltere’ye, dünyanın her köşesinde on binlerin, kimi zaman yüz binlerin katıldığı protestolar meydana geldi. Fikir, inanç, yaşam tarzı farklılıklarına rağmen insanları bir araya getirmeyi başaran bu dava, önyargıların yıkılmasına, toplumsal hoşgörünün, birlik ve dayanışmanın artmasına da katkı sağladı. Yahudi camiasından aforoz edilmeyi ve hatta tutuklanmayı göze alarak ısrarlı tepkilerini gösteren Yahudi topluluğu (Jews for Justice for Palestinians), örneğin, tüm Yahudilerin aynı olmadığını kanıtladı. İslam dünyası içinse bu uğurda birleşmenin anlamı daha da büyüktü: Müslümanlar belki de on yıllardan beri ilk kez aynı amaç uğruna kenetlendi. Filistinlilerin acısını paylaşmak bizlere “Mü’minler birbirlerini sevmekte, birbirlerine acımakta ve birbirlerini korumakta bir vücuda benzerler. Vücudun bir uzvu hasta olduğu zaman, diğer uzuvlar da bu sebeple uykusuzluğa ve ateşli hastalığa tutulurlar.”1 hadisini yaşamayı öğretti. Müslümanların sefere çıkılacağı zaman gösterdikleri kararlılık ve dayanışmaya benzeyen ruhuyla boykot, adeta modern bir cihadı anımsattı. Düşünüldüğünün aksine boykot ve protestolar zalime karşı cılız bir tepkinin çok ötesindeydi, milyonların katıldığı boykot kampanyaları son bir yılda dev şirketleri geri çekilmeye zorlayarak önemli başarılara imza attı. İşte o başarılardan bazıları:
KFC ve PizzaHut Türkiye’den çekiliyor:
Markaların sahibi olan ABD menşeli Yum! Brands, yaptığı açıklamada Türkiye’deki tüm KFC ve Pizza Hut restoranlarının sahibi ve işletmecisi olan İş Gıda ile olan bayilik anlaşmasını, İş Gıda’nın standartları karşılayamaması nedeniyle feshettiğini belirtti. Fesih, Türkiye’deki 283 KFC ve 254 Pizza Hut şubesini etkileyecek. Açıklamada Yum! Brands, KFC ve Pizza Hut şubelerinin en azından geçici olarak kapanmasını beklediklerini ifade etti2.
Intel İsrail’e yaptığı 25 milyar dolarlık yatırımı askıya aldı:
Teknoloji devi Intel, işgal altındaki Filistin topraklarında kurulan 25 milyar dolarlık fabrikanın inşasını durdurma kararı aldı. Bu yeni tesis, etnik temizliğe tabi tutulup yerle bir edilen ve daha sonra yerine mevcut İsrail yerleşim biriminin kurulduğu bir Filistin köyünde inşa ediliyordu. Şimdiyse, fabrika tamamen iptal edilme riskiyle karşı karşıya. Intel, on yıllardır İsrail’in en büyük uluslararası yatırımcısıydı. Fakat İsrail’den elini çekmeye başlayan sadece Intel değil, İsrailli ekonomistlerin raporlarına göre 7 Ekim’den itibaren 9 milyardan fazla yabancı yatırım İsrail’den çekildi. Yani boykot işe yarıyor. Buna rağmen Intel, İsrail’in savaş fonunu beslemeye ve soykırıma suç ortağı olmaya devam ediyor. Bu yüzden suç ortaklığına tamamen son vermesi için Intel’i boykot devam ediyor.3
McDonald’s Satışlarındaki düşüş analistleri şaşırttı:
Soykırım sürecinde İsrail’e açıktan destek veren ve İsrailli askerlere bedava yemek vermesiyle gündeme gelen McDonald’s boykotun başlıca hedeflerindendi. McDonald’s’ın küresel satışları, 2023 yılının Temmuz-Eylül ayları arasında %1,5 düştü. Bu, analistlerin tahminlerini ikiye katlayarak son dört yılın en büyük düşüşü oldu. Şirketin satışları, 2024’ün Nisan-Haziran periyodunda %1’lik oranla düşmeye devam etti.4
Carrefour, Ürdün’den ayrıldıktan sonra Umman mağazalarını da kapatıyor:
Fransız süpermarket zinciri Carrefour, Ürdün’deki faaliyetlerini durdurduktan sadece iki ay sonra Umman’daki tüm mağazalarını kapattı. Carrefour, bir açıklamada, kapanmanın nedenini belirtmeden 7 Ocak 2024 itibarıyla Umman’daki faaliyetlerinin durdurulduğunu söyledi. Soykırıma katılan İsrail askerlerine kişisel paket hediye ederek destek verdiği için boykotun hedeflerinden biri olan perakende devi, Kasım 2024’te Ürdün’deki mağazalarını kapatmıştı.
İsrail ekonomisi boykotlardan nasıl etkileniyor:
Eylül ayında, boykot hareketinin İsrail ekonomisinin “çöküş sarmalında” oynadığı rolü teyit eden İsrail İhracat Enstitüsü Başkanı şunları söyledi: “Boykotlar İsrail’in küresel ticaret manzarasını değiştirdi.” “Ekonomik boykot örgütleri büyük zorluklara sebep oluyor.” diye ekledi. Önde gelen kredi derecelendirme kuruluşu S&P’ye göre, İsrail’in 2024 yılı için öngörülen yıllık gayri safi yurt içi hasıla büyüme oranı %0 ve devam eden soykırım yılı boyunca yaklaşık 60.000 İsrail işletmesinin kapanması öngörülüyor5.
- Buhârî, Edeb, 27; Müslim, Birr, 66.
İlk yorumu siz yazın