Sporun insan sağlığına faydası malumdur. Bununla birlikte bu yazıda, insana birçok kazanımı olan sporun, aileye ve topluma katkısı ele alınacaktır. Bediüzzaman Hazretleri “Hayat bir faaliyet ve harekettir.”1 diyerek hayatın faaliyet yönüne vurgu yapmıştır ve spor da bir faaliyettir. Bu açıdan spor hayatın ta kendisidir denilebilir. Spor, toplumsal hayatla içli dışlı olan insanın yapması gereken en önemli faaliyetlerdendir.
Spor deyince ilk akla gelenler, en basitinden yürüyüş, koşu, bisiklet sürme, yüzme, takım sporları gibi birçok alanda yapılabilir. Hatta sadece dışarıda değil, evde de yapılabilecek sportif faaliyetler mevcuttur.
Spor, yoğun iş ya da ev hayatı olan bireylerin rutinlerinin dışına çıktığı, zihnini dağıttığı ve kendine de vakit ayırdığı bir faaliyettir. Bazen yoğun tempoda çalışıp kendine zaman ayıramayan insanın çalıştığı o işteki verimliliği düşmekte, yoğunluk nedenli işini sevmemekte ve stres oranı artmaktadır. Spor ise insanı daha zinde, daha canlı tutmakta ve yaptığı işte daha özverili olmasını sağlamaktadır.
İnsanın kendisine de vakit ayırabilmesi çok değerlidir. Bu vakit ayırma kitap okuyarak, gezerek, sosyal ortamlara girerek olabileceği gibi, spor yaparak da olabilmektedir. Bir makine gibi sadece işini yapan ve kendisiyle hiçbir vakit baş başa kalamayan, kendine tefekkür penceresi açamayan, kendini geliştirme faaliyetlerinde bulunamayan, çevresiyle pozitif yönde irtibatta olamayan insanın hayat verimliliği muhakkak ki düşecek ve mutsuzlukla baş başa kalacaktır.
Sporun topluma faydaları mevzuuna gelecek olursak, her şeyden önce sporun insanı daha sosyal bir varlık haline getireceği bir gerçektir. Sosyal olmak insan fıtratının gereğidir ve sosyallik elbette en başta aileyle başlamaktadır. Ailenin teşvikleriyle spor yapan bir insan öncelikle ailesinin desteğini arkasında hissedecek ve spor vasıtasıyla gördüğü faydalarda ailesinin rolünü göz ardı etmeyecektir. Gerek bireysel olarak gerekse ailece yapılan sporlarda bu etki görülecektir.
Bir ailenin birlikte spor yapması ise bireysel sporlardan daha ziyade aile bağlarını güçlendirecektir. Örneğin birlikte yürüyüşe çıkan bir ailedeki bireylerin yürüyüş sırasında birbiriyle olan iletişimi daha kuvvetli olacak, bireyler diğer aile fertleriyle başka şeylerle meşgul olmadan daha net bir şekilde iletişim kurabileceklerdir. Malumdur ki gün içerisinde ya da akşam vakitlerinde birlikte zaman geçiren aile fertlerinin gerek günün yorgunluğu gerekse evdeki başka meşguliyetleri nedeniyle diğer bireylerle iletişimi sınırlı olmaktadır. Ancak birlikte spor yapabilen aileler bu anlamda daha avantajlı olacak ve sonuçta aile kavramı güçlenecektir.
Bilhassa çocukların spora teşvik edilmesi şarttır. Spor çocukların gelişimini her yönden olumlu etkileyecektir. Bilhassa futbol, basketbol gibi takım sporları çocuklara bireysel ve sosyal anlamda önemli kazanımlar sağlayacaktır. Çocukların takım halinde ya da bireysel olarak spor yapmaları öncelikle onların sosyal hayatta rol kazanmalarına, karakter yerleşimine, kabiliyet inkişafına, sorumluluk sahibi bir birey olarak yetişmelerine, olumsuz ve saldırgan duygularının kanalize edilmesine, düzen, disiplin, plan, zaman yönetimi gibi değerli özelliklere sahip olmalarına vesile olacaktır. Bunun hâricinde zararlı alışkanlıklardan kurtulmalarını, kötünün yerine iyiyi koymalarını sağlayan önemli bir unsur spordur.
Ekran bağımlılığı, kötü arkadaş çevresi, sağlığa zararlı alışkanlıklar gibi birçok olumsuz duruma maruz kalan çocukların bunlardan uzaklaşmaları sporla olacaktır. Yaşıtlarıyla spor yapan çocuklar öncelikle daha iyi arkadaş çevreleri kuracaktır. Çünkü spor yapan çocuklar kendilerini bir nebze olsun zararlı alışkanlıklardan kurtarmış olan çocuklardır. Ve birlikte spor yapmaları ise onların arkadaşlık bağlarını güçlendirecektir.
Sosyal medyayla ya da ekranlarla aşırı meşguliyet nedeniyle ailesini ihmal eden ebeveynlerin varlığı herkesçe malumdur. Spor yapan ebeveynler ise çocukları ya da eşleriyle daha çok irtibat kuracak, daha kaliteli zaman geçirecektir. Böylelikle birbirini ihmal etmeyen aile bireyleri, aile kavramını güçlendirecek ve topluma daha faydalı bireyler olacaklardır.
Takım sporları yapan insanların beraber sevinmesi, beraber üzülmesi, pozitif anlamda bir rekabet içerisinde çeşitli duygularını yoğun şekilde yaşamaları da onlara manevî anlamda fayda sağlayacaktır. Bu insanlar takım oyununu, işbirliğini, paylaşmayı, iletişimi birlikte öğrenecekler, takımdaki diğer fertlerle daha iyi empati kuracaklar ve takımıyla birlikte becerilerini geliştireceklerdir.
Takımca spor yapan bir yetişkin ya da bir çocuk, takımının hukukunu gözetme, haksızlıklara takımı için itiraz etme, takımı için çaba gösterme gibi hasletler vesilesiyle kural çerçevesinde yaşamayı öğrenecektir; toplumsal normlara daha aşina olacak ve toplumda daha saygın bir yer edinecektir.
Daha kozmopolit yapıya sahip bir ülke olan Türkiye’de ırklar arası iletişimin ve kültürel paylaşımların daha etkin yapılabilmesi yine birlikte yapılan sporlar vesilesiyle artacaktır. Bu, çocuklar için de onları menfî milliyetten uzaklaştırması hasebiyle önemlidir. Farklı ırklardan ve kültürlerden insanlarla spor yapan yetişkin ve çocuklar birbirinden manevî anlamda beslenecek ve ‘ırkçılık’ denilen olumsuz zihniyete karşı önemli bir duruşa sahip olacaklardır.
Gerek bireysel gerek grupça spor yapan insanlar hayatta daha atılımcı, daha girişkendirler; içe kapanıklıktan uzak, faaliyetten korkmayan, faaliyetten beslenen insanlardır. Çünkü spor yapmak kendini geliştirmek için çaba göstermektir. Spor yapan fertler sporda daha iyisi için kendilerini zorladıkları gibi hayatta kendilerini zorlayacak, bu ise onların âtıl kalmaktan uzak olup terakkî etmelerini sağlayacaktır.
Spor insana farkındalık kazandıracak; hayatın hızlıca akıp gitmemesine, zamanın daha iyi değerlendirilmesine vesile olacaktır. Faaliyet içinde bulunan insan günlük koşuşturmalardan bir süre olsun sıyrılacaktır. Bu farkındalık insana tefekkür kapılarını aralayacak; yine Bediüzzaman Hazretlerinin dediği gibi “Tefekkür, gafleti izale eder.”2 Gafletten uzak kalan insan maddî ve manevî anlamda hayatın içindedir ve hayatın anlamını daha iyi kavrayacaktır.
Evet, spor her anlamda insana katkı sağladığı gibi aile kavramına ve topluma önemli faydaları mevcuttur ve insanı maddî ve manevî anlamda geliştirir. Spora değer veren, hayatında spora yer veren insanlar, en başta kendilerine emanet olan vücutlarına; ruhsal ve duygusal kazanımları vesilesiyle maneviyatlarına değer vermektedirler. Bununla birlikte sporla toplumun içinde var olan insan yine bu vesileyle topluma değer veren insandır.
Dipnotlar:
Bediüzzaman Said Nursî, Eski Said Dönemi Eserleri, Yeni Asya Neşriyat, s. 125.
Bediüzzaman Said Nursî, Mesnevî-i Nuriye, Yeni Asya Neşriyat, s. 157.
İlk yorumu siz yazın