ZİHNİN ÇARKLARI

Ekonomi

“Sizi bütün kuvvetimle temin ederim ki: Kanaat ve iktisad; maaştan ziyade sizin hayatınızı idame ve rızkınızı temin eder.” (Mektubat) “Kanaat eden köle hür; tamah eden hür ise köledir” denmiştir. Eşrefoğlu Rumi’nin, Nefislerin Terbiyesi’nde anlattığına göre: […]

ZİHNİN ÇARKLARI

Gerçeküstü – 1

“Tellerin uğultusunda geometri var, kürelerin arasında müzik var.” (Pisagor) Ludmila Belaya bir hayalciydi. Beden, para, zaman gibi fiziksel şartların kısıtlarını anlamsız buluyordu. Tüm hayalciler gibi, gerçekle karşılaştığı anlar, hayallerinin kırıldığı anlardı. Ludmila için gerçek demek, […]

teknoloji
ZİHNİN ÇARKLARI

Teknoloji

“Biyoloji, şimdiye kadar yaratılmış en güçlü teknolojidir. DNA yazılımdır, protein donanımdır, hücreler fabrikalardır.” Arvind Gupta “Sanat tabiatı taklidden ibarettir” derken bu taklid serisinin başlangıç ve son seviyesi olarak: Teknoloji, bunun ikisini de karşılayan bir kelimedir. […]

ZİHNİN ÇARKLARI

Dil (1)

Önce dil vardı. Varlığın dili, dilin varlığı ile bitişik yaratıldı denebilir. Bu sebeple felâket ile selâmet dilde saklıdır. “Terbiye edilmeyen dil vahşi hayvan gibidir kendi başına bırakılırsa insanları parçalar” denmiştir (İmam Ali) Nehcülbelaga 60. Hikmet […]

ZİHNİN ÇARKLARI

Konuşmak

“İnsandan insana miras olarak söz kalır. Vücudun nasibi hep ağızdan girer. Ruhun nasibi ise sözdür ve kulaktan girer.” (Yusuf Has Hacib) “Âfetü’l-insân mine’l-lisân” (İnsanın felâketi dilindendir) ve “Selâmetü’l-insân fî hıfzi’l-lisân” (İnsanın selameti dilini muhafaza etmesindedir) […]

ZİHNİN ÇARKLARI

Ses (2)

Kulağa acı gelen, trajediyi anlatan müzik kâinatın sesi değildir; eşyanın böyle bir sesi yoktur. Bunlar bulunmuş değil, yok olan anlamsız sözler, olmayan seslerdir. Ancak ulvî bir hüzün sesi vardır ki, bu da Allah’a ayrı kalmama […]

ZİHNİN ÇARKLARI

Hikâye

Şimdi sana hikâyelerin en güzelini anlatacağız. (Yusuf Suresi) Her şey yoluna giderdi. Hakikat ortaya çıkar; hikâyelerle hayata adımını atardı. Hikâyesi olmayan bir gerçek susuz bir çöldür. İnsanlar için doğru ve güzel hikâyeler gerçeğin temsilleri olabilirler. […]

ZİHNİN ÇARKLARI

Esneklik

Isıya dayanıklı camlar esnektir ve iç yüzleri ile dış yüzleri aynı anda genleşme özelliğine sahiptir. Tabiatta esneklikle dayanıklılık arasında ilgi çekici bir ilişki bulunur. İnsan zihninin çarkları da bundan nasibini almıştır. Bu hem yapısal hem […]

ZİHNİN ÇARKLARI

Kelime (2)

Kelimelerin dizimi anlamların dizimine bağlıdır. Bu da, incelikli bir zekâ ve titizlik gerektiren bir çabayı gerektirir. Diplomat dakikliği ve incelikli ruhun tesirini ister. Kabalık kelimelerin zerafetini öldürür manayı kapatır. Bu yüzden “Namahremler nazar eylemesin” diye […]

ZİHNİN ÇARKLARI

Kelime (1)

“Kuşkusuz en etkili ve evrensel silâh kelimedir” (Nuri Pakdil) Kelimenin tekilliği ile çoğulluğu üretebilme yeteneği vardır. Robert Musil’in, Niteliksiz Adam’ında “Hiçbir sözcük anlamını değiştirmeden iki defa söylenemez.” ifadesi geçiyor. Burada çoğalmanın çeşitlilik, bozulma, gelişme, farklılaşma, […]